Selektivite(Seçicilik) nedir, selektivite örneği

C.ÇALIK

Profesyonel Üye
Katılım
30 Ara 2009
Mesajlar
810
Puanları
283
Yaş
48
Merhaba,

Selektivite, bir hatta oluşan arıza sonucu sadece o hattın koruma yapan kesicinin açması, diğer hatlardaki enerji devamlılığın korunması demektir. Selektivite kullanılacak kesicilerin nominal akımlarının düzgün seçimiyle sağlanır.

Elektrik dağıtım sistemlerinde, gerek aşırı yük gerekse kısa devreden oluşabilecek arızalarda, arızanın oluştuğu bölgenin, dağıtım sisteminden hızla ayrılması gerekmektedir. Aksi takdirde arıza sırasında oluşacak aşırı akım ve kısa devre akımları, devre donanımlarını ısıl ve dinamik yönden zorlar. Arızalı yerin devreden çıkartılarak, tesisin diğer bölümlerinde normal işletmeye devam etmesi durumuna seçici koruma (selektif koruma) denir.

TS-EN 60947-1 Alçak Gerilim Anahtarlama ve Kontrol Elemanları Standardı Genel Kurallar bölümünde seçicilik ile ilgili yöntemleri anlatmaktadır. Buna göre seçiciliğin sağlanması, birçok anahtarlama ve kontrol elemanı seri bağlandığında, sadece arızalı olan bölümünün tesisattan izole edilmesini sağlayacak şekilde belirlenmesi ile mümkün olmaktadır. Aşırı yük arızasının olduğu bölgede genelde akım zaman esaslı seçicilik tercih edilirken, kısa devre arıza bölgesinde seçicilik için birden fazla yöntem kullanılabilir.

Bu yöntemler aşağıdaki gibidir:
  • Anahtarlama elemanlarının ve donanımların (baralar, kablolar vb.) akım taşıma kapasitelerine göre,
  • Anahtarlama elemanlarının arıza noktasına yakınlığını esas alan zaman karakteristiklerine göre,
  • Anahtarlama elemanlarının akım-zaman karakteristiklerine göre,
  • Enerji dağılım esasına göre (öncelikli yüklerin dikkate alınması durumu).
TS-EN 60947-2 Alçak Gerilim Anahtarlama ve Kontrol Elemanları Standardı Devre Kesiciler bölümünde seçicilik tanımı tam seçicilik ve kısmi seçicilik olarak iki bölüme ayrılmaktadır.

Tam Seçicilik

İki devre kesici anahtarlama elemanı (açık tip devre kesici, termik manyetik şalter, anahtarlı otomatik sigorta, buşon veya bıçaklı sigorta) seri bağlandığında yük tarafındaki sigortalama elemanının, diğerinin açmasına izin vermeksizin tam koruma yaptığı durumdur. Buşonlu (D tipi) ya da bıçaklı (NH tipi) sigortalarda seçicilik kolayca oluşturulur. Art arda devreleri koruyan iki sigortanın anma akımları arasında In1>1,6×In2 koşulu varsa, bu iki sigorta arasında tam seçicilik sağlanmış olur.

Kısmi Seçicilik

İki koruma cihazı seri bağlandığında yük tarafındaki koruma cihazının iki devre kesici anahtarlama seri bağlandığında arıza bölgesine yakın sigortalama elemanının, bir önceki sigortalama elemanının açmasına izin vermeksizin belirli bir akım seviyesine kadar işletme sürekliliği korunur. İki devre kesici arasında tam seçiciliğin sağlanması, en düşük In değerine sahip olan devre kesiciye göre belirlenerek yapılır. Bu durumda, tesisatta meydana gelebilecek arıza akımı In değerine eşit veya bundan küçük olacaktır. Seçicilik, termik manyetik şalter, açık tip şalter, motor standardı uyarınca minimum katsayı değeri) Kısa devre fonksiyonu I=1.20x In, (TS-EN 60947-2 standardı uyarınca minimum katsayı değeri) Oluşan arıza akımı ardışık bağlı iki elektronik tip koruma üniteleriyle donatılan anahtarlama elemanından besleme tarafı anma akım değerinin yüzde 105’ini geçmemiş ve arıza bölgesi anahtarlama elemanının anma değerinin yüzde 120'sini geçmiş ise In2 şalteri açar ve kısmi seçicilik gerçekleşmiş olur. Tasarım ve üretim aşamalarında Açık Tip devre kesicilerin seçicilik özellikleri ve dolayısıyla akım zaman eğrileri, herhangi bir kompakt devre kesici ile birlikte çalışacak şekilde ayarlanmıştır. Alttaki kompakt tip devre kesici üstte bulunan açık tip devre kesicinin kesme kapasitesine kadar herhangi bir kısa devre değeri açacaktır. Anma akım değerleri arasında oran 1,6 olan bütün Kompakt Tip devre kesiciler tamamen selektifdir. Aynı kurallar alt devrelerde bulunan anahtarlı otomatik sigortalar için geçerlidir.

Ardışık (Kaskad) bağlantı

Ardışık bağlantıda, tesisatta kurulum maliyetini azaltarak öncelikli olmayan devre elemanlarının ve tüm alt anahtar düzenlerinin seçiminde akım sınırlayıcı devre kesicilerin özelliklerini kullanılabilir. Devre kesicinin kısa devre akım tepe değeri sınırlayarak, açma kısa devre akım ve termal ve elektromekanik hatalar için daha düşük değerlerde kullanımı sağlanmaktadır. Küçültülmüş boyutlar ve yeterli performans ekonomi sağlar ve montaj çalışmalarının sadeleştirilmesine yol açar. Dikkat edilmelidir ki, bu akım sınırlayıcı devre kesici kısa devre durumunda kaynak empedansı artan alt devreler üzerine etkisi olduğu halde diğer herhangi bir durumda böyle bir etkiye sahip değildir.

Aşağıda bulunan tek hattın selektivite özelliklerini inceleyelim.
1542974194237.png1542974270381.png1542974306889.png

Hesaplara en uçta bulunan priz linyesi ile başlanmıştır.

  1. 16A Priz linyeleri ile grup başındaki sigorta arasındaki seçicilik.
260A kadar kısmı seçicilik bulunmakta. İlgili linyenin kısa devre akımı 1,16kAolarak hesaplanmasından kaynaklı, kısa devre durumunda İlgili linyenin sigortası(otomatik) ve grup üzerindeki 32A sigorta beraber açacaktır .(aşağıda)

Çözüm:Seçiciliğin sağlanması için grup başındaki sigortanın kartuşlu tip 50A olması durumunda 1,8kAkadar seçicilik sağlanmakta.(aşağıda) ilgili devrenin kısa devre akımı 1,16kAolduğu için kartuşlu tip sigorta kullanarak bu devrenin seçicilik sorunu çözülmüş oluyor.
1542974412602.png
2.Grup başlarındaki 32A sigorta ile ilgili panonun ana şalteri arasındaki seçicilik.

Bu ürünler için tam seçicilik bulunmakta.(aşağıda)Grup başı sigortanın alt kısmı ve linye sigortalarının giriş barasın da oluşacak olan bir kısa devrede 32A sigorta açacaktır.

Çözüm:Aşağıdaki ekran alıntısında da görüleceği üzere 50A kartuşlu tip sigorta ile TBB panel ana şalteri arasında tam seçicilik bulunmakta. Dolayısı ile bu kısımda seçicilikle ilgili bir problem bulunmuyor.

1542974490146.png
3.TBB Panel ana şalteri ile TDA Paneldeki besleme şalteri arasında 323A kadar kısmı seçicilik bulunmakta. Bu durumda TBB paneli ana barasın da oluşacak olan bir kısa devrede 3 faz kısa devre 6,69kA tek faz kısa devre 2,41kA olmasından kaynaklı durumunda her 2 panodaki şalterler aynı anda açacaktır.(aşağıda)

Çözüm:Bu kısımdaki seçicilik sorununu da TDA Panelde bulunan TBB paneli besleyen 250A kompak şalterin 400A olması ile beraber seçicilik problemi çözülmüş olmakta. Aşağıda (400A şalter ile 160A arasında tam seçicilik bulunmakta.)

1542974568716.png
4.TDA Paneldeki besleme şalteri ile ilgili panodaki ana şalter arasındaki seçicilik.(aşağıda)

Tam seçicilik bulunmakta. TBB Paneli besleyen şalterin alt kısmında oluşacak olan kısa devrede ilgili şalter açacaktır.

Çözüm:Daha önceki TDA Panelde bulunan 250A şalteri 400A şalterle değiştirdiğimiz için TDA Paneldeki besleme şalteri 630A iken 800A olarak revize edilmesi gerekmekte. Aşağıda görüleceği üzere 400A şalter ile 800A şalter arasında da tam seçicilik bulunmakta.

1542974746997.png
5.TDA Paneldeki ana şalteri ile ADP Panel de bulunan TDA paneli besleyen şalter arasındaki seçicilik.

2938A kadar kısmı seçicilik bulunmakta. TDA panelin 3 faz kısa devre akımı 14,3kA, tek faz kısa devre akımı 5,74kA olmasından kaynaklı ilgili panonun ana barasın da oluşacak olan kısa devre durumunda her 2 şalter beraber açacaktır.( TDA ve ADP Panel deki şalterler) aşağıda

Çözüm:Daha önceki TDA Paneldeki 630A ana şalteri 800A şalterle değiştirdik. ADP paneldeki ilgili panoyu besleyen şalteri de 1600A olarak değiştirmemiz gerekti. Aşağıda görüleceği üzere 800A şalter ile 1600A şalter arasında da tam seçicilik bulunmakta.

Devamı aşağıda.

1542974928933.png
6.ADP Panel de bulunan ilgili panelleri besleyen şalter ile ADP Panel ana şalter arasında tam seçicilik bulunmakta. .(aşağıda)


Çözüm:Daha önceki TDA Paneli besleyen 630A ana şalteri 1600A şalterle değiştirdik. Aşağıda görüleceği üzere 1600A şalter ile 4000A şalter arasında da tam seçicilik bulunmakta.

1542975002690.png

Kaynak:Schneider Elektrik Ecodial,Emo yayınları: ALÇAK GERİLİM DAĞITIM SİSTEMLERİNDE SEÇİCİ VE ARDIŞIK BAĞLANTILAR(S. Nur Güleç /Elektrik Mühendisi )
 

Ekli dosyalar

Moderatör tarafında düzenlendi:

C.ÇALIK

Profesyonel Üye
Katılım
30 Ara 2009
Mesajlar
810
Puanları
283
Yaş
48
Schneider Electric devre kesicileri ile çeşitli seviyelerde tam seçiciliğin pratik örneği (elektronik açma üniteleri ile)
1543384193177.png

1543389952974.png

Kaynak:Complementary technical information(Schneider Electric)
 

Ekli dosyalar

Katılım
6 Kas 2009
Mesajlar
4
Puanları
1
Yaş
35
Üstte bulunan yazının devamı.
Ekli dosyayı görüntüle 49727
6.ADP Panel de bulunan ilgili panelleri besleyen şalter ile ADP Panel ana şalter arasında tam seçicilik bulunmakta. .(aşağıda)


Çözüm:Daha önceki TDA Paneli besleyen 630A ana şalteri 1600A şalterle değiştirdik. Aşağıda görüleceği üzere 1600A şalter ile 4000A şalter arasında da tam seçicilik bulunmakta.

Ekli dosyayı görüntüle 49728


Kaynak:Schneider Elektrik Ecodial,Emo yayınları: ALÇAK GERİLİM DAĞITIM SİSTEMLERİNDE SEÇİCİ VE ARDIŞIK BAĞLANTILAR(S. Nur Güleç /Elektrik Mühendisi )
merhaba bu programın adı nedir bu program kısa devre hesabını yapıyor mu?
 

körpense

Üye
Katılım
31 Ağu 2014
Mesajlar
9
Puanları
3
Yaş
27
Programın adı Ecodial. Bildiğim kadarıyla türkçe olarak Schneider Electric sitesinden de indirilebiliyor.

Evet kısa devre hesabı da yapar. Tesisin trafoya uzaklığı, aradaki kablo ya da busbarın özellikleri, Çalışma akımları falan girilerek kısa devre hesabını yapabiliyor. Programı çözmek biraz zamanınızı alabilir.
 

Under Ground

Profesyonel Üye
Katılım
25 Ocak 2016
Mesajlar
1,167
Puanları
558
Yaş
35
260A kadar kısmı seçicilik bulunmakta. İlgili linyenin kısa devre akımı 1,16kAolarak hesaplanmasından kaynaklı, kısa devre durumunda İlgili linyenin sigortası(otomatik) ve grup üzerindeki 32A sigorta beraber açacaktır .(aşağıda)

Çözüm:Seçiciliğin sağlanması için grup başındaki sigortanın kartuşlu tip 50A olması durumunda 1,8kAkadar seçicilik sağlanmakta.(aşağıda) ilgili devrenin kısa devre akımı 1,16kAolduğu için kartuşlu tip sigorta kullanarak bu devrenin seçicilik sorunu çözülmüş oluyor.

Adsız.jpg

Burada 32 A sigortanın koruduğu kablo kesiti büyük ihtimal 4 lük ki 4 lük kablonun akım taşıma kapasitesi 36 A . Peki biz selektiviteyi sağlamak için 50 A bıçaklı sigorta koyduk .
50 A bıçaklı sigortanın termik açma sınırı 70-80 A gibi bir değer gözüküyor . Bu durumda biz kesit mi yükselteceğiz yoksa bu hat için aşırı akım koruması mı yapmayacağız ? Herhalde kesit 10 luk olsun demezsiniz :) Ya da koy kıçına rahvan gitsin boşver selektiviteyi deyip 32 A otomatik sigorta mı takacağız :) Ne dersin @sami inci baba ?
 

Ekli dosyalar

Son düzenleme:

sami inci

Profesyonel Üye
Katılım
24 Şub 2016
Mesajlar
3,326
Puanları
1,708
Konum
İstanbul
Adı ! ne olursa olsun,koruma yapmak Allah'ın emridir.NH ve eriyen telli sigortalarda,selektivite için baş/son
arasında 1,6 katsayı yeterlidir.Baş 160,son 100 mesela.İletken için,1sn. lik kısa devre dayanınımı ,akım taşıma,
gerilim düşümlerinden hangisi kritik ise,sonuç ona uygun olmalıdır.Elektrikte,RAHVAN gibi bir rahatlığa;)
yer yoktur.
 

Under Ground

Profesyonel Üye
Katılım
25 Ocak 2016
Mesajlar
1,167
Puanları
558
Yaş
35
Adı ! ne olursa olsun,koruma yapmak Allah'ın emridir.NH ve eriyen telli sigortalarda,selektivite için baş/son
arasında 1,6 katsayı yeterlidir.Baş 160,son 100 mesela.İletken için,1sn. lik kısa devre dayanınımı ,akım taşıma,
gerilim düşümlerinden hangisi kritik ise,sonuç ona uygun olmalıdır.Elektrikte,RAHVAN gibi bir rahatlığa;)
yer yoktur.
Baba şimdi kesit aynı kalmak şartıyla 32 A otomatik yerine 50 A bıçaklı NH takmak doğru uygulama mı değil mi anlamadım ? Olmaması lazım diye düşünüyorum .
 

sami inci

Profesyonel Üye
Katılım
24 Şub 2016
Mesajlar
3,326
Puanları
1,708
Konum
İstanbul
32 iş görüyorsa,50 ye ne ihtiyaç var ?Telefon-
da geçmişi tam inceliyemedim.Kısadevre
kesme kapasitesi yeterli ise,otomatik ( heral-
de,termik-magnetik kasdediliyor ) koruma
daima tercih sebebidir.NH,kesme kapasitesi
zorunluluğu ve maliyet yönünden avantajlı
uygulama tercihidir,yoksa,matah bir uygula-
ma değildir.Hele,kompanzasyon devrelerinde
büyük güçlü trifaze ! guruplarda kullanılma-
sı,faciaya ! davettir.
 

Under Ground

Profesyonel Üye
Katılım
25 Ocak 2016
Mesajlar
1,167
Puanları
558
Yaş
35
32 iş görüyorsa,50 ye ne ihtiyaç var ?Telefon-
da geçmişi tam inceliyemedim.Kısadevre
kesme kapasitesi yeterli ise,otomatik ( heral-
de,termik-magnetik kasdediliyor ) koruma
daima tercih sebebidir.NH,kesme kapasitesi
zorunluluğu ve maliyet yönünden avantajlı
uygulama tercihidir,yoksa,matah bir uygula-
ma değildir.Hele,kompanzasyon devrelerinde
büyük güçlü trifaze ! guruplarda kullanılma-
sı,faciaya ! davettir.
Selektivite tutturuyoruz baba . 32 A otomatik yerine 50 A bıçaklı NH takılırsa selektivite tutacakmış
 

sami inci

Profesyonel Üye
Katılım
24 Şub 2016
Mesajlar
3,326
Puanları
1,708
Konum
İstanbul
Ya biri atarsa ? Ucuz etin yahnisini hiç ye-
mem :rolleyes: Yedeklemeside ! cabası. ;)Çı-
karmak/takmak için ellik yerine pense ! Ar-
kası güüüm.Bana 10 numara büyük geliyor
kullanmak.
 

Benzer konular


Sponsor Bağlantı

Forum istatistikleri

Konular
103,653
Mesajlar
728,984
Kullanıcılar
385,910
Son üye
kilinc0891

Yeni konular

Üst