Akım Transformatörlerinde Sekonder Uçlarının Açık Bırakılması Tehlikeli midir?

[CEVDET ÇALIK]

"Sekonder ucu daima kısa devre edilmelidir ve bir ucu mutlaka Topraklanmalidir " diyor. Ben burayı anlamadım Kısa devre edilirse nasıl ölçüm yapacak?

Merhaba,

Akım Transformatöründe Sekonderin Kısa Devre Edilmesi ve Topraklanması

Akım transformatörlerinde (AT) sekonderin asla açık devre bırakılmaması gerekir. Çünkü primerden büyük akımlar geçerken sekonder açık kalırsa, içerideki manyetik denge bozulur ve sekonder sargıda binlerce voltluk çok tehlikeli bir gerilim indüklenir. Bu hem cihazın izolasyonunu patlatır hem de insan için ölümcül risk oluşturur.

Peki neden daima kısa devre edilmeli?

• Buradaki “kısa devre”, aslında sekondere ölçüm cihazlarının (ampermetre, röle vb.) bağlanması demektir. Bu cihazların direnci çok düşük olduğu için, sekonder küçük empedanslı bir yük gibi davranır. Yani akım rahatça geçer ve transformatörde yüksek gerilim oluşmaz.
• Eğer ölçüm cihazı devreden çıkarılacaksa, yerine kısa devre köprüsü takılır. Böylece akım güvenli şekilde dolaşır ve tehlikeli gerilim oluşmaz.

Ölçüm nasıl oluyor?

• Ölçüm cihazları zaten çok düşük dirençli oldukları için (örneğin ampermetre bobini), transformatör sekonderi açısından “neredeyse kısa devre” gibi davranır. Bu yüzden hem güvenlik sağlanır hem de doğru ölçüm yapılır.

Bir ucu mutlaka topraklanmalı kısmı ise:

• Sekonder uçlardan biri topraklanırsa, olası bir izolasyon arızasında sekonder devrede dolaşan yüksek gerilim doğrudan toprağa boşalır, insana zarar vermez. Günlük hayattan örnek: Elektrik prizlerindeki topraklama, kısa devrede enerjiyi güvenli şekilde toprağa yönlendirir, seni korur.

Benzetme;

• Primeri büyük bir nehir gibi düşünün.
• Sekonder ise nehrin yanından geçen küçük bir kanal.
• Nehirle kanal arasında doğrudan bağlantı yok, ama nehir taşınca kanala da su sızıyor gibi hayal edebilirsiniz.
• Eğer bu küçük kanalı (sekonderi) boş bırakırsan, içeride su birikiyor ve setler yıkılıyor. Yani çok tehlikeli yüksek gerilim oluşuyor.
• Kanalın ucunu ölçüm cihazına bağlarsan veya kısa devre köprüsü takarsan su güvenli şekilde akar. Şimdi bu kısmı örneklendirerek açıklamaya çalışalım. Eğer bu kanalın ucunu ölçüm cihazına bağlarsak, aslında suyu bir tarlaya sulama amacıyla yönlendirmiş oluyoruz. Yani su boşa gitmiyor, bir işe yarıyor. Burada ölçüm cihazı tarladır. Su (akım) oradan geçerken tarla sulanır biz de akımı ölçmüş oluruz.

Diyelim ki o tarlayı (ölçüm cihazını) devreden çıkardın, yani kanalı artık hiçbir yere bağlamadın. Eğer kanalı boş bırakırsan, su kanalda birikir ve setleri yıkar (yüksek gerilim oluşur, tehlike çıkar).
Ama sen kanalı güvenli bir drenaj hattına bağlarsan (kısa devre köprüsü), su rahatça akar gider, hiçbir tehlike olmaz. Yani kısa devre köprüsü suyun güvenli bir arkadan dolanma yolu bulmasıdır.

• Bir ucunu toprağa bağlamak da, olası bir taşma (arıza) durumunda suyun güvenli şekilde tahliye edilmesi gibi düşünülebilir. Bu kısmı da günlük hayattan bir örnek vererek açıklamaya çalışalım. Evin çatı oluklarında yağmur suyu çatıda birikir, taşabilir.

Olukların ucunu bahçe drenajına bağlarsan, su güvenli şekilde akar. Tıpkı sekonderin toprağa bağlanması gibi.

Sonuç:
Sekonder daima bir çıkış yolu bulmalı. Açık bırakılırsa tehlike, kısa devre edilirse güvenlik ve sağlıklı ölçüm sağlanır.

 

[binbaşı]

Bende de kulakta nabız atışı duyma var. Otur dinle. Sentesi yerinde mi sayıyor yoksa subap ayarı mı istiyor

Kulakta nabız atışını duyma durumu bende de ara sıra oluyordu. Ne zaman o kulağın üzerine yatıp kulak zarı kapanınca dış sesleri duymayınca kalp ritmi atışları o zaman o kulaktan duyuluyor. Bu hatayı son zamanlarda yastıkla yatarken pek de yapmıyor, buna özen gösteriyor ve hiç duymuyorum. Kolay gelsin.