Kaçak Akım Koruma Rölesinin Farklı Nötr ve Koruma İletkeni Bağlantılarıyla Testi

[kocamanusta]

konuyla ilgili elbette bi fikrim var. müsait olduğumda yazacağım. öncelikle sizin görüşlerinizi merak ediyorum.

 

[emodiyator]

konuyla ilgili elbette bi fikrim var. müsait olduğumda yazacağım. öncelikle sizin görüşlerinizi merak ediyorum.

Video sesli olsaydı yada alt yazılı olsaydı daha anlaşılır olacaktı. Videonun 2:40 dan sonraki kısımda aynı bağlantı olmasına rağmen birinde kaçak akım açıyor ikinci denemede açmıyor sonrasında nötür toprağı kısa devre eden anahtar kapatılınca röle açıyor sonra videonun 3:20 saniyesinde giriş nötürü niye boşta ekranda tam görünmüyor rölenin fazına gelen kabloda 2 kahverengi kablo gözüküyor bağlantının aynı klemense mi boştamı belli değil, 3:22 saniyesinde faz nötür pens içine alınıyor kaçak ölçümü için herhalde ama öncesinde ekranda net gözükmemekle beraber 1,6 amper gibi bir değer niye gözüküyor. Test cihazında verilen kaçak akım hangi miktarda belli değil ama tıklayınca açıyor 2farklı topraklama mı bağlı yoksa aynı topraklamanın farklı noktadan gelen iki kablosu mu belli değil. Burada ne yorum yapsak hatalı olacaktır. Bence en azından video da altyazı ekleyerek söylemek istediğinizi anlatsanız daha mantıklı olacak kare bulmaca gibi olmuş bir sürü soru işareti var anlaşılmayan noktalar var.

 

[kocamanusta]

KAKR girişindeki faz ve nötr kabloları siyah renkli. sanırım kahverengi kablolar diye bahsettiğiniz de bunlar. ayrıca KAKR'nin nötr girişinden mavi bi kablo çıkarıp diğer ucunu klemense aldım. anlamayı kolaylaştırmak için aşağıya bi çizim bıraktım. mor renkli bağlantı noktaları wago klemenslerdir.

kullandığım KAKR'nin marka modeli: siemens 5SV3314-6

1,6mA testerin (UT07B-EU) yük akımı. muhtemelen led devresi tüketiyor. modelin veri sayfasına yaklaşık 30mA test akımı oluşturduğu yazıyor. klasik ölçü aletleriyle yakalanamıyor osiloskopla denemek lazım.

iki adet 7W ampulu seri lambaya çevirip kullandım. bu iki lamba çalışma akımı 29,7mA.

1, 2 ve 3 parmak işaretimle belirttiğim deney üç safhadan oluşuyor.

1 : faz, nötr ve koruma iletkeni bağlantıları ayrı. (nizami bağlantı)
2 : nötr ve koruma iletkeni KAKR girişinde köprülü.
3 : koruma iletkeninin kullanılmadığı bağlantı. (nötr ve nötrden oluşturulmuş koruma iletkeni)



edit: 1,6mA testerden kaynaklı kaçak akımdır.

 

[emodiyator]

edit: 1,6mA testerden kaynaklı kaçak akımdır.

Nötür ve topraklama iletkeninin irtibatlı olduğu tüm senaryolarda bizim yüklerimiz devre dışı olsa dahi enerji aldığımız yöne doğru bakarsak aslında sistemin yüklerinin bir kısmını bizim irtibatladığımız noktadan aktığını görürüz. Eğer nötür iletkeninden elde edilen bir koruma iletkeni elde edip bağlarsak da röleden sonra nötür koruma iletkeni hatasında yine rölenin bir bacağı kısa devre olacağından eşik değeri olan 30 ma civarında açma yapmayacaktır. Sonuç olarak benim kanaatim resimdeki işaretlediğiniz ve hocamızın anlattığı devrede röle nin sağlıklı çalışacağı kanaatinde değilim.

 

[kocamanusta]

Nötür ve topraklama iletkeninin irtibatlı olduğu tüm senaryolarda bizim yüklerimiz devre dışı olsa dahi enerji aldığımız yöne doğru bakarsak aslında sistemin yüklerinin bir kısmını bizim irtibatladığımız noktadan aktığını görürüz. Eğer nötür iletkeninden elde edilen bir koruma iletkeni elde edip bağlarsak da röleden sonra nötür koruma iletkeni hatasında yine rölenin bir bacağı kısa devre olacağından eşik değeri olan 30 ma civarında açma yapmayacaktır. Sonuç olarak benim kanaatim resimdeki işaretlediğiniz ve hocamızın anlattığı devrede röle nin sağlıklı çalışacağı kanaatinde değilim.

bahsettiğiniz senaryoyu videomun 4:44'den başlayan bölümünde test ettim.
N-PE anahtarla köprülendiğinde, lamba (29,7mA) yük testinde ve lamba (29,7mA) faz-koruma iletkeni testinde KAKR açma yaptı. sanırım öncelikle TT sistemde (KAKR sonrası) N-PE temasında KAKR açması bi zorunluluk mu sorusunu kendimize sormamız gerekiyor. bence öyle bi zorunluluk yok.

 

[arkaplan]

Almam dayımın videosu .

 

[emodiyator]

bahsettiğiniz senaryoyu videomun 4:44'den başlayan bölümünde test ettim.
N-PE anahtarla köprülendiğinde, lamba (29,7mA) yük testinde ve lamba (29,7mA) faz-koruma iletkeni testinde KAKR açma yaptı. sanırım öncelikle TT sistemde (KAKR sonrası) N-PE temasında KAKR açması bi zorunluluk mu sorusunu kendimize sormamız gerekiyor. bence öyle bi zorunluluk yok.

Bence hayati zorunluluk olması lazım bizim dağıtım sistemlerinde trafodan tali panolara kadar gelen kısımlarda toroid ve kaçak akım rölesi aktif değil yada yok genel olarak buda dağıtım şebekesinde oluşan herhangi bir arıza durumunda nötür toprak gerilimini 220 volta ulaşması demek bu durumda röle giriş çıkış irtibatlandığında cihaz gövdelerine 220 volt gerilim düşer sigortalar bu durumda açma yapmaz çarpılma kaçınılmaz olur. Cihaz gövdelerinin metal aksamına dokunan kişi çarpılır şiddetli bir şekilde kişisel görüşüm nötür toprak hiç bir zaman giriş ve çıkışta irtibatlanmamalı.

Burada ikinci bir paradoks ta çıkıyor aslında ana şaltere yada tali panolara toroid yada kaçak akım taktığınızda enerji vermeniz imkansız hale geliyor eğer sistem 30 ma düzeyine ayarlanmışsa. Hiç arıza olmasa dahi her cihazım 3-5 ma kaçak akım toplamda eşik değerini aşıp açma yaptırıyor buda enerjinin sürekli kesilmesi anlamına geliyor. Ben usul olarak ana tmş toprak değerini 3 ampere dağıtım sistemlerinde birimlerde ise 30 ma olacak şekilde yol verebiliyorum ancak diğer türlü mümkün değil. Fişe arızalı bir su ısıtıcısı takan biri tüm ana enerjinin kesilmesine neden oluyor.

 

[kocamanusta]

bu sözde deneylerde KAKR normal çalışsa dahi gayri nizami bağlantıları kabul etmediğimi özellikle belirtmek isterim.

TT sistemde faz, nötr ve koruma iletkeni hatları ayrıdır. bu hatlardan herhangi ikisinin bilerek irtibatlandırılması veya herhangi birinin eksiltilmesi söz konusu değildir.

TN-S veya TN-C-S'nin TN-S tarafında N-PE iletkenleri fiziki olarak birleştiriliyor. makine tarafında değil ama priz ve aydınlatma devrelerinde KAKR kullanımı yönetmelikler tarafından zorunlu tutuluyor. yani olmaz bi şeyi konuşmuyoruz. tabii TT ve TN-S şebekenin iki farklı kurgu olduğunu unutmamak lazım. bu bağlamda nötr-koruma iletkeni kesiti, topraklama ve hatta -bu benim varsayımım- KAKR'nin tipi bile çok önemli.

sözde aynı deneylerin farklı sonuçlarının neden kaynaklandığını tartışmamız yöntem olarak daha sağlıklı olur kanaatindeyim. kısacası makro ölçeğinde değil de mikro (deney) ölçeğinde kalalım, nötr kopması senaryolarını ise en sona bırakalım derim.

not: bahsettiğiniz handikapları anlayamadım.

 

[emodiyator]

bu sözde deneylerde KAKR normal çalışsa dahi gayri nizami bağlantıları kabul etmediğimi özellikle belirtmek isterim.

TT sistemde faz, nötr ve koruma iletkeni hatları ayrıdır. bu hatlardan herhangi ikisinin bilerek irtibatlandırılması veya herhangi birinin eksiltilmesi söz konusu değildir.

TN-S veya TN-C-S'nin TN-S tarafında N-PE iletkenleri fiziki olarak birleştiriliyor. makine tarafında değil ama priz ve aydınlatma devrelerinde KAKR kullanımı yönetmelikler tarafından zorunlu tutuluyor. yani olmaz bi şeyi konuşmuyoruz. tabii TT ve TN-S şebekenin iki farklı kurgu olduğunu unutmamak lazım. bu bağlamda nötr-koruma iletkeni kesiti, topraklama ve hatta -bu benim varsayımım- KAKR'nin tipi bile çok önemli.

sözde aynı deneylerin farklı sonuçlarının neden kaynaklandığını tartışmamız yöntem olarak daha sağlıklı olur kanaatindeyim. kısacası makro ölçeğinde değil de mikro (deney) ölçeğinde kalalım, nötr kopması senaryolarını ise en sona bırakalım derim.

not: bahsettiğiniz handikapları anlayamadım.

Evet nötür kopmasını da konuşuruz sona bırakmakta fayda var. Bahsettiğim handikaplar şu şekilde şimdi nötürden voltaj oluşmasının 3 farklı nedeni var. Bu voltajlar yüksek olduğu zaman hiç alakası olmayan yerlerde oluşan arızalar yine alakasız fakat aynı trafoya bağlı yüklerin kaçak akımının gereksiz yere açmasına neden olmaktadır.
1- kötü işletme topraklaması sonucu nötürde voltaj görülmesi (faz- nötür arası 416 volt gördüğüm yer vardı geçmişte vedaş ta)
2- arıza nedeniyle arızalanan fazın sıfırlanarak nötürde voltaj görülmesi bu genelde fazın trafoya uzak noktada faz- toprak hatası sonucu nötürde voltaj görülmesi bu arıza çesidinde kaçak akım röleleri belli belirsiz açma yapmaktadır.
3- yük dengesizliği ve rastgele monofaze yüklerin 1 veya birden fazla faza dengesiz bağlanması sonucu dengesizlik akımından kaynaklanan nötür voltajı bu nötür voltajında kaçak akımlar genellikle yada hemen hemen hiç açmıyor fakat nötür toprak voltajı bazen 25-30 voltlara kadar çıkabiliyor.

Toparlarsak farklı bölgelerdeki dağıtım şirketlerindeki mühendis arkadaşlarla istişare ettiğimde onlarda da trafodan sonra ana dağıtım yada yali panolarda 30 ma kaçak akım korumasının teknik olarak mümkün olmadığı uygulamada son kullanıcı kısmında kaçak akım ve toroid sistemlerinin kullanılabildiğini görmekteyiz.Dolayısıyla son kullanıcı öncesi toprak hatası korumasını gerçekleştiremediğimize göre saydığım sebeplerden arıza her zaman olabilir. Bu nedenlerden dolayı nötür toprak birleştirilmemelidir.

Şimdi son kullanıcı kısmında sistem ne olursa olsun (TT,TN-S,TN-C-S v. s) yukarıda belirtiğim nedenlerden dolayı oluşacak nötür voltajı topraklama birleştirildiğinde bağlı cihazların gövdesine gerilim vermek demektir. Buda çok tehlikeli bir durumdur.

 

[kocamanusta]

Evet nötür kopmasını da konuşuruz sona bırakmakta fayda var. Bahsettiğim handikaplar şu şekilde şimdi nötürden voltaj oluşmasının 3 farklı nedeni var. Bu voltajlar yüksek olduğu zaman hiç alakası olmayan yerlerde oluşan arızalar yine alakasız fakat aynı trafoya bağlı yüklerin kaçak akımının gereksiz yere açmasına neden olmaktadır.
1- kötü işletme topraklaması sonucu nötürde voltaj görülmesi (faz- nötür arası 416 volt gördüğüm yer vardı geçmişte vedaş ta)
2- arıza nedeniyle arızalanan fazın sıfırlanarak nötürde voltaj görülmesi bu genelde fazın trafoya uzak noktada faz- toprak hatası sonucu nötürde voltaj görülmesi bu arıza çesidinde kaçak akım röleleri belli belirsiz açma yapmaktadır.
3- yük dengesizliği ve rastgele monofaze yüklerin 1 veya birden fazla faza dengesiz bağlanması sonucu dengesizlik akımından kaynaklanan nötür voltajı bu nötür voltajında kaçak akımlar genellikle yada hemen hemen hiç açmıyor fakat nötür toprak voltajı bazen 25-30 voltlara kadar çıkabiliyor.

Toparlarsak farklı bölgelerdeki dağıtım şirketlerindeki mühendis arkadaşlarla istişare ettiğimde onlarda da trafodan sonra ana dağıtım yada yali panolarda 30 ma kaçak akım korumasının teknik olarak mümkün olmadığı uygulamada son kullanıcı kısmında kaçak akım ve toroid sistemlerinin kullanılabildiğini görmekteyiz.Dolayısıyla son kullanıcı öncesi toprak hatası korumasını gerçekleştiremediğimize göre saydığım sebeplerden arıza her zaman olabilir. Bu nedenlerden dolayı nötür toprak birleştirilmemelidir.

Şimdi son kullanıcı kısmında sistem ne olursa olsun (TT,TN-S,TN-C-S v. s) yukarıda belirtiğim nedenlerden dolayı oluşacak nötür voltajı topraklama birleştirildiğinde bağlı cihazların gövdesine gerilim vermek demektir. Buda çok tehlikeli bir durumdur.

bu dağıtım şirketleri transformator yakınında yaptıkları işletme topraklamasını başka bir yerde daha yapıyorlar mı yani nötür hattını topraklıyorlar mı?